Na odcinku od Włocławka do Przegaliny rozciąga się obszar specjalnej ochrony – „Dolina Dolnej Wisły” wyznaczony na podstawie Dyrektywy Rady 79/409/EWG z dn. 2 kwietnia 1979r. w sprawie ochrony dzikich ptaków. Na tym terenie Wisła zachowuje naturalny charakter. Płynie powoli, naturalnym korytem obfitującym w namuliska, wysepki i piaszczyste łachy.

W pobliżu rzeki znajdują się liczne starorzecza oraz torfowiska niskie. Brzegi porośnięte są zaroślami wierzbowymi i łęgami, występują także pola uprawne i pastwiska. Skarpy rzeczne są doskonałym miejscem do rozwoju muraw kserotermicznych oraz grądów zboczowych. Gatunki ptaków, których liczebność kwalifikuje ostoję do międzynarodowej ostoi ptaków (tzw. Gatunki kwalifkujące): Gągoł, Derkacz, Rybitwa białoczelna, Zimorodek. Inne gatunki ptaków wymienione w załączniku I Dyrektywy Ptasiej, stwierdzone w ostoi: Nur rdzawoszyi, Nur czarnoszyi, Bąk,

Czapla nadobna, Czapla biała, Bocian czarny, Bocian biały, Łabędź czarnodzioby, Łabędź krzykliwy, Bernikla białolica, Bielaczek, Trzmielojad, Kania czarna,

Kania ruda, Bielik, Błotniak zbożowy, Błotniak łąkowy, Rybołów, Pustułeczka, Drzemlik, Zielonka, Żuraw, Szablodziób, Siewka złota, Batalion, Szlamnik, Łęczak, Terekia, Mewa czarnogłowa, Mewa mała, Rybitwa wielkodzioba, Rybitwa rzeczna,

Rybitwa białowąsa,

Rybitwa czarna, Zimorodek, Kraska, Dzięcioł czarny, Dzięcioł średni, Świergotek polny, Pokrzewka jarzębata, Gąsiorek.

Obszar obejmuje dolny odcinek Wisły, od południowej granicy województwa pomorskiego do mostu na Wiśle, na południe od Tczewa. Znajduje się na liście rządowej od 17 lipca 2007r.
Fragment stosunkowo dobrze zachowanej doliny wielkiej rzeki z naturalnym układem roślinności. Rzeka płynie tu korytem w dużym stopniu naturalnym, z namuliskami i łachami piaszczystymi. W dolinie zachowane są starorzecza, zarośla wierzbowe i łęgowe lasy oraz pola uprawne i pastwiska. 

Miejscami występują wysokie skarpy, na których utrzymują się ciepłolubne murawy napiaskowe i grądy zboczowe.

Siedliska wymienione w załączniku I występujące na obszarze: łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe, olsy źródliskowe; 

starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne; niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie; grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny; ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe; zalewane muliste brzegi rzek; murawy kserotermiczne ze stanowiskami storczyków; ziołorośla górskie i nadrzeczne; ciepłolubne dąbrowy.

Oprócz tego występują zwierzęta wymienione w załączniku II: ssaki - bóbr europejski, wydra, wilk, mopek, nocek duży; płazy - kumak nizinny, traszka grzebieniasta; ryby – boleń, ciosa, głowacz białopłetwy, koza, łosoś atlantycki, piskorz, różanka, minóg rzeczny; rośliny naczyniowe – leniec bezpodkwiatkowy, obuwik pospolity, sasanka otwarta, starodub łąkowy.

Więcej informacji na temat obszarów NATURA 2000 można znaleźć na stronie: Ministerstwa Środowiska

Rezerwat florystyczny położony w obrębie teras nadrzecznych Strugi Młyńskiej.

Zajmuje powierzchnię 1,33 ha. Utworzony został Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dn. 1 czerwca 1965r w celu ochrony ciepłolubnej roślinności leśno-stepowej na krańcowo północnych stanowiskach.
Rezerwat znajduje się w południowo-wschodnim krańcu Pojezierza Starogardzkiego w gminie Gniew na terenie Leśnictwa Opalenie.
Część rezerwatu porasta około 100-letni las świerkowy. Dominującym zbiorowiskiem leśnym jest tu grąd wykształcony na tarasowych zboczach silnie meandrującej Strugi Młyńskiej. Na wyższych partiach zboczy wytworzył się grąd typowy lub wysoki o mniej zwartych drzewostanach
Utworzenie rezerwatu wiązało się z ochroną gatunków roślin ciepłolubnych w runie, m.in. groszek wielkoprzylistkowy, paprotnik kolczysty, pluskwica europejska, pięciornik biały, jaskier wielkokwiatowy, orlik pospolity i wawrzynek wilczełyko.
Roślinność ciepłolubna skupia się głównie w nielicznych miejscach, gdzie zwarcie drzew i krzewów jest wyraźnie rozluźnione.

W celu ochrony i restytucji siedlisk gatunków światłożądnych w obu rezerwatach prowadzi się tzw. Ochronę czynną polegającą na eliminacji krzewów zarastających świetliste polanki i obrzeża lasu.

Rezerwat florystyczny utworzony Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dn. 1 czerwca 1965 o powierzchni 1,40 ha. Rezerwat położony jest we fragmencie doliny Strugi Młyńskiej w południowo-wschodnim krańcu Pojezierza Starogardzkiego w gminie Gniew na terenie Leśnictwa Opalenie.
Utworzenie rezerwatu wiązało się z ochroną rzadkich gatunków roślin leśno-stepowych, a w szczególności groszku wielkoprzylistkowego oraz gatunki
roślin ciepłolubnych takich jak: pluskwica europejska, groszek wielkoprzylistkowy oraz lilia
złotogłów, podkoleń biały, wawrzynek wilczełyko, konwalia majowa. Obejmuje ochroną naturalnych zbiorowisk leśnych, jak las grądowy w wieku 150-170 lat.
Ciepłolubne i światłożądne rośliny kserotermiczne, zwane stepowymi mają w Polsce nieliczne zanikające stanowiska. Na Pomorzu stanowią wielką osobliwość przyrodniczą.
Ze względu na niewielką powierzchnię rezerwatu i małą odporność runa na wydeptywanie, nie zaleca się ich zwiedzania. Stanowiska gatunków kserotermicznych i ciepłolubnych można obejrzeć przechodząc północnym poboczem szosy Mała Karczma – Opalenie wzdłuż granicy rezerwatu.

Rezerwat florystyczny utworzony w 1965r. (MP35/65) o powierzchni 24,69 ha obejmuje ochroną las mieszany na wierzchowinie i bór mieszany na zboczu, z udziałem gatunków kserotermicznych i leśno stepowych, jak: aster gawędka, gorysz siny, dzwonniczek wonny, gorycz siny, wężymord stepowy i czosnek skalny.

Drzewostan liczy 90-130 lat. Przeważa w nim sosna, jest też dąb, lipa, grab, klon, modrzew, świerk, a na zboczach akacja, osika i olcha. Nazwa rezerwatu pochodzi od nazwy osady, w pobliżu której utworzono rezerwat – Wiosło Małe. Powstała ona w XVI wieku, w głębokich parowach rozcinających wysoczyznę nadwiślańską. Liczące 30-40 metrów parowy kończą się uskokiem, bowiem ich dolna krawędź, znajduje się ponad obecnym poziomem rzeki. Rezerwat ten należy do najstarszych na Kociewiu i powstał jeszcze w okresie międzywojennym.

Rezerwat florystyczny utworzony Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w 1972r. o powierzchni 29,88 ha obejmuje ochroną bór świetlisty

i las mieszany z gatunkami kserotermicznymi, leśno-stepowymi i innymi rzadko występującymi jak: pełnik europejski, koniczyna długokłosa, kruszczyk rdzawoczerwony, wężymord stepowy, głowienka wielokwiatowa i czosnek skalny.

Nazwa rezerwatu pochodzi od nazwy osady, w pobliżu której utworzono rezerwat – Wiosło Duże. Powstała ona w XVI wieku, w głębokich parowach rozcinających wysoczyznę nadwiślańską. Liczące 30-40 metrów parowy kończą się uskokiem, bowiem ich dolna krawędź, znajduje się ponad obecnym poziomem rzeki. Rezerwat ten należy do najstarszych na Kociewiu i powstał jeszcze w okresie międzywojennym.

Gniewski OChK wykracza swoim zasięgiem poza obszar gminy Gniew i obejmuje tereny gmin Morzeszczyn i Pelplin, a więc znajduje się na terenie Pojezierza Starogardzkiego. Gniewski Obszar Chronionego Krajobrazu utworzony został Rozporządzeniem nr 5 Wojewody Gdańskiego z dnia 1994.11.08 w celu ochrony obszarów cennych przyrodniczo.

Obszar ten zajmuje powierzchnię 2 586 ha i obejmuje końcowy odcinek doliny rzeki Wierzycy od Janiszewa (gm. Pelplin) do ujścia do Wisły. Oprócz doliny Wierzycy występują tu fragmenty silnie sfalowanej, zalesionej wysoczyzny morenowej. Główną wartość przyrodniczą obszaru stanowi dolina rzeczna z całym zestawem elementów morfologicznych i ze zróżnicowanymi zbiorowiskami roślinności. Szczególnie istotna jest rola doliny jako tzw. korytarza ekologicznego. 

Przeważają drzewostany sosnowe, nad rzeką spotyka się olszyny. Znaczny odsetek drzewostanów występuje na gruntach porolnych. Obszar ten utworzono ze względu na walory estetyczne i widokowe oraz potrzebę ochrony dolnej Wierzycy i fragmentów lasów w jej otoczeniu. 

Ochrona wód i brzegów oraz stoków doliny przed erozją to najważniejsze zalecenia Rozporządzenia zatwierdzającego obszar chronionego krajobrazu.

Zajmuje południowo - wschodnią część gminy Gniew. Powierzchnia tego obszaru chronionego wynosi 4 676 ha. Nadwiślański Obszar Chronionego Krajobrazu został utworzony Rozporządzeniem nr 5 Wojewody Gdańskiego z dnia 1994.11.08 w celu ochrony cennego przyrodniczo, zróżnicowanego morfologicznie terenu nadwiślańskiego. Silnie sfalowaną wysoczyznę morenową rozcinają doliny erozyjne. Obszar jest prawie całkowicie zalesiony. Przeważają bory sosnowe, ale występują tu także lasy dębowo - grabowe i ciepłolubne dąbrowy.
Występują tu znaczne deniwelacje, rozcięcia erozyjne urozmaicające rzeźbę terenu.

Większość obszaru pokrywają lasy w przewadze sosnowe, często w zmieszaniu z innymi gatunkami zarówno iglastymi jak i liściastymi. Znajdują się tu 4 rezerwaty: Opalenie Górne, Opalenie Dolne, Wiosło Duże i Wiosło Małe oraz wstępnie projektowany rezerwat Potłowskie Zbocza. Spotkać tu można roślinność stepową o charakterze kserotermicznym, wskazującą na wyjątkowe warunki klimatyczne tego obszaru. Ograniczenia i zalecenia sprowadzają się do podjęcia ochrony czynnej szaty roślinnej, ochrony stoków doliny Wisły i dolinek erozyjnych przed erozją oraz uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej w rejonie wsi Tymawa.

Użytek ekologiczny o powierzchni 16 ha, utworzony 31.07.2001 roku, położony w gminie Gniew, we wsi Ciepłe. Wyjątkowo cenne siedlisko lęgowe rzadkich i chronionych gatunków ptaków wodno-błotnych zagrożonych i umieszczonych w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt.
W obrębie użytku ochronie podlegają:
• roślinność wodna (trzcina pospolita, pałka wąskolistna, grążel żółty, knieć błotna, rdestnica pływająca, sit siny, turzyca zaostrzona, wierzba);

• płazy z rodzaju żab (Rana) i ropuch (Bufo);
• ssaki (dzik, lis, karczownik, piżmak, sarna);
• ptaki (gatunki lęgowe: bąk, wąsatka, żuraw, łabędź niemy, kaczka krzyżówka, cyranka, błotniak
stawowy,

wodnik, łyska, pokląskwa, brzęczka, rokitniczka, trzciniak, 

trzciniaczek, dzierzba gąsiorek, trznadel, potrzos, kukułka, oraz gatunki żerujące: bociany białe, myszołowy zwyczajne, krogulce, kszyk, mewa śmieszka, rybitwa czarna, dzięciołek, pliszka żółta, sikora modra, sikora bogatka, sroka).

Użytek ekologiczny o powierzchni 4 ha, utworzony 31.07.2001 roku, położony w gminie Gniew, we wsi Ciepłe. Znajduje się na obszarze Doliny Dolnej Wisły – ostoi ptaków o randze europejskiej, umieszczonej na liście NATURA 2000.

W obrębie użytku ochronie podlegają:
• drzewa i krzewy (głóg, jabłoń dzika, śliwa domowa, klon pospolity, wiąz, wierzba
biała, wierzba niciowa, wierzba szara, topola biała, brzoza brodawkowata, leszczyna
pospolita, grab pospolity, bez czarny, jesion wyniosły, olsza czarna);
• gady (zaskroniec, jaszczurka zwinka);
• płazy z rodzaju Rana i Bufo);

• ssaki (kret, zając szarak, wiewiórka, kuna leśna, lis, sarna);
• ptaki (gatunki lęgowe: dziwonia, muchołówka żałobna, turkawka, grzywacz, kukułka, zaganiacz, cierniówka, piegża,pokrzewka czarnołbista, piecuszek, pierwiosnek, rudzik, słowik szary, kos, drozd śpiewak, sikora bogatka, sikora modra, sikora czarnogłówka, strzyżyk, trznadel, zięba, gil, dzwoniec, szczygieł, czyż, sroka oraz gatunki żerujce i zimujące: krogulec,

jastrząb, dzięcioł duży, dzięciołek, droździk, raniuszek, pełzacz leśny).

Użytek ekologiczny o powierzchni 20 ha, utworzony 29.06.2007 r., położony w gminie Gniew w miejscowości Kuchnia. Teren ekologicznego to bardzo cenny obszar starorzecza Borawy, rzeki, która niegdyś okalała dawna wyspę, obecnie obszar wokół miejscowości Kuchnia. Obszar ten obecnie stanowi rozległe trzcinowisko i jest niezwykle wartościowym pod względem przyrodniczym siedliskiem.

Znajduje się w okolicy Doliny Wisły – obszaru chronionego - Natura 2000. Teren jest siedliskiem lęgowym rzadkich gatunków ptaków, wymienionych w Dyrektywie Ptasiej tj.: bączek, bąk czy kropiatka. na przelotach występują tam bardzo rzadkie w Europie gatunki

Czwarty użytek ekologiczny na terenie gminy Gniew. Jako jedyny dotyczy nietoperzy. Został utworzony na wniosek Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody "Salamandra" w dawnej Strzelnicy Miejskiej przy ulicy Podwale w Gniewie.

Mocą Rozporządzenia Wojewody Pomorskiego w tym miejscu chroni się jedno z ważniejszych w województwie pomorskim zimowisk nietoperzy.

W Gminie Gniew znajdują się 22 pomniki przyrody, w tym 16 drzew i 6 grup drzew (łącznie 36 drzew). W sumie chronionych jest 52 drzew.
Najstarszy spośród nich jest dąb szypułkowy w Dębowie, który ma ponad 400 lat.